ametsheykhumer

Правовой реформы Мурада Гирея не было?

Крымский историк XVIII века Сейид Мухаммед Риза писал, что хан Мурад Гирей (1678-1683) провел реформу, заменив шариат на торе, а вместо кадиаскера назначил торе баши. То есть исламское право уступило место старому монгольскому. Некоторые исследователи принимают на веру это, заметно более позднее по сравнению с предполагаемой реформой, заявление. Однако польский тюрколог Наталья Круликовская-Едлиньская считает, что никакой реформы на деле не было, а ее упоминание у Ризы — отголосок представлений о Мураде Гирее как правителе, стремившемся к самостоятельности. Мнение Круликовской-Едлиньской, кстати, поддержал другой маститый польский специалист Дариуш Колодзейчик. 

См. статью Królikowska-Jedlińska N. W poszukiwaniu sojuszników? Rola Chanatu Krymskiego i Persji w polityce Jana III Sobieskiego wobec Imperium Osmańskiego (1674–1696). Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne. 2019. № 146. Z. 2. P. 331-345. На стр. 335-336:

«Według Seyyida Mehmeda Rizy, autora kroniki Chanatu z pierwszej połowy XVIII wieku, Murad Girej zamierzał osiągnąć większą niezależność swojego państwa od Turcji poprzez reformę systemu prawnego Chanatu, to jest odrzucenie prawa muzułmańskiego, którego rozwiązania zastosowane na Krymie były wzorowane na modelu przyjętym w Imperium Osmańskim. Z tego względu, zdaniem kronikarza, odrzucenie szariatu i powrót do stosowania mongolskiego prawa zwyczajowego miały być równoznaczne ze zminimalizowaniem wpływów osmańskich w Chanacie. Zgodnie z dalszą narracją Seyyida Mehmeda Rizy chan szybko musiał się jednak wycofać z ambitnych planów reform ze względu na protesty poddanych. Ostatecznie miał zostać przekonany do zmiany zdania przez samego Vani Mehmeda Efendiego, słynnego derwisza i ulubionego kaznodzieję sułtana Mehmeda IV. Żadne inne źródła narracyjne, a co ważniejsze – zachowane krymskie księgi sądowe z tego okresu nie potwierdzają przytoczonej historii. Odsuwając na bok rozważania na temat powodów włączenia jej do kroniki przez Seyyida Mehmeda Rizę, warto podkreślić, że omówiony przekaz świadczy, że zachowała się pamięć o Muradzie Gireju jako o władcy, który próbował zmniejszyć wpływy osmańskie na Krymie, a także o napięciach w stosunkach między imperium i chanatem w okresie tuż przed wyprawą wiedeńską».


Error

Anonymous comments are disabled in this journal

default userpic

Your reply will be screened